Co hamuje cyfryzację samorządów? Przedstawiciele JST wskazują na trzy wyzwania

Trzy kwestie najmocniej wpływają dziś na tempo rozwoju e-usług w samorządach: ryzyko wykluczenia cyfrowego osób starszych, koszty kolejnych inwestycji oraz kwestie związane z cyberobronnością. Tak wynika z badania przeprowadzonego wśród przedstawicieli JST na zlecenie Fundacji Polska Bezgotówkowa[1]. Jednocześnie samorządowcy uczestniczący w badaniu dostrzegają korzyści płynące z cyfryzacji i wskazują, że dalszy rozwój wymaga przede wszystkim odpowiedzi na te wyzwania.

Jedną z najważniejszych barier wskazywanych przez przedstawicieli JST są obawy związane z wykluczeniem cyfrowym osób starszych. Urzędnicy zwracają uwagę, że część mieszkańców może nie posiadać kompetencji niezbędnych do korzystania z systemów e-usług. Dlatego cyfryzacja nie powinna oznaczać całkowitego odchodzenia od tradycyjnych kanałów obsługi, lecz stopniowe zwiększanie liczby dostępnych i prostych w użyciu możliwości załatwiania spraw. Drugim ograniczeniem są koszty dalszej cyfryzacji. Dla samorządów istotne jest nie tylko to, ile kosztuje wdrożenie konkretnego rozwiązania, ale także jakie oszczędności może ono przynieść w codziennej pracy. W przypadku płatności cyfrowych korzyści są widoczne m.in. w ograniczeniu liczby czynności wykonywanych ręcznie, uproszczeniu obsługi płatności, przyspieszeniu transakcji oraz zmniejszeniu liczby sytuacji wymagających dodatkowej weryfikacji. Trzecią barierą pozostają zagrożenia związane z cyberbezpieczeństwem. Rozwój e-usług oznacza konieczność odpowiedniej ochrony systemów i danych, a bezpieczeństwo staje się jednym z podstawowych warunków akceptacji cyfrowych rozwiązań przez urzędy i mieszkańców.

- Samorządy potrzebują rozwiązań cyfrowych, które przynoszą konkretną wartość – oszczędzają czas, upraszczają procesy i ułatwiają mieszkańcom kontakt z urzędem. Płatności bezgotówkowe pokazują, że dobrze zaprojektowany proces cyfrowy może zmniejszać liczbę błędów i nieprawidłowych płatności, a jednocześnie ograniczać obciążenia administracyjne. To właśnie takie korzyści - zarówno dla mieszkańców, jak i dla miast - budują realną wartość e-usług – mówi Tomasz Misiak, wiceprezes zarządu Fundacji Polska Bezgotówkowa.

Cyfrowe płatności odpowiadają na potrzeby mieszkańców i urzędów

Doświadczenia JST pokazują, że w przypadku płatności różnica pomiędzy rozwiązaniami cyfrowymi, a gotówką jest wyraźna. Terminale płatnicze są przez przedstawicieli urzędów oceniane zdecydowanie lepiej niż gotówka. Ich najważniejsze zalety to bezpieczeństwo, szybkość obsługi oraz brak konieczności transportowania przyjętych środków do banku. Jednocześnie mieszkańcy powszechnie korzystający z płatności bezgotówkowych bardzo pozytywnie oceniają tę formę płatności, a szczególnie młodsi użytkownicy coraz częściej oczekują od urzędów wygody znanej z bankowości i innych usług cyfrowych. Chcą załatwiać sprawy szybko, bez konieczności wizyty w urzędzie i wykonywania dodatkowych czynności. Z perspektywy JST, płatności bezgotówkowe pozwalają więc nie tylko odpowiadać na rosnące oczekiwania mieszkańców, lecz także zwiększać bezpieczeństwo i efektywność oraz ograniczać koszty i obciążenia związane z obsługą gotówki.

- Cyfryzacja wpływa nie tylko na sprawniejszą obsługę, ale też na sposób, w jaki mieszkańcy postrzegają urząd. Dobrze działające rozwiązania, takie jak mObywatel, ułatwiają kontakt z administracją i pokazują, że urząd odpowiada na zmieniające się potrzeby mieszkańców. Dla samorządów to także sposób na budowanie wizerunku instytucji dostępnej, nowoczesnej i przyjaznej. To z kolei przekłada sięna większe poczucie dostępności usług publicznych i buduje zaufanie do administracji – dodaje Tomasz Misiak.

Fundacja Polska Bezgotówkowa aktywnie wspiera instytucje sektora publicznego w procesie cyfryzacji oraz wdrażania innowacyjnych rozwiązań w administracji i usługach publicznych. Tylko do końca czerwca 2026 r. w ramach Programu Polska Bezgotówkowa z rozwiązań Fundacji skorzystało prawie 4 tys. urzędów i instytucji publicznych, w których zainstalowano łącznie blisko 22 tys. urządzeń do przyjmowania płatności bezgotówkowych. W 2025 r. liczba płatności cyfrowych zrealizowanych w tym sektorze przekroczyła 12 mln.